युरोपियन युनियन (अर्थ:युरोपियन संघ) (The European Union-EU) अथवा युरोपियन महासंघ हा युरोप खंडातील २८ देशांचा संघ आहे. या संघाचे उद्दीष्ट युरोपीय देशांमध्ये राजकीय व शासकीय संयु्क्तता आणणे, समान अर्थव्यवस्था व समान व्यापार-नियम लागू करणे, समान चलन (युरो-€) अस्तित्वात आणणे हे आहे. युरोप खंडातील सर्वात मोठे राजकीय व आर्थिक अस्तित्व युरोपियन संघाला लाभले आहे. संघाची एकूण लोकसंख्या ४९ कोटी ३० लाख आणि वार्षिक उत्पन्न (GDP) €१०५ ($१३७) निखर्व आहे. युरोपियन संघात खालील देश आहेत.

युरोपाचा ध्वज
युरोपाचा ध्वज

जगाच्या नकाशावर युरोपियन संघ
जगाच्या नकाशावर युरोपियन संघ

लघुरूपEU
ध्येयUnited in diversity (विविधतेमध्ये एकता)
स्थापना२५ मार्च १९५७
सदस्यता
अधिकृत भाषा२३

युनायटेड किंग्डममध्ये २३ जून २०१६ रोजी घेण्यात आलेल्या मतदानामध्ये ब्रिटिश नागरिकांनी युरोपियन संघ सोडण्याच्या बाजूने कौल दिला.[१][२] त्यामुळे २०१९ साली युनायटेड किंग्डम अधिकृतपणे युरोपियन संघातून बाहेर पडेल.[१]

अनुक्रमणिका

इतिहाससंपादन करा


कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.

भूगोलसंपादन करा

राजकारणसंपादन करा

न्यायव्यवस्थासंपादन करा

विदेश संबंधसंपादन करा

अर्थव्यवस्थासंपादन करा

संस्कृतीसंपादन करा

सदस्य राष्ट्रेसंपादन करा

चिन्ह ध्वज देश
सामील
लोकसंख्या
किमी²
दरडोई उत्पन्न चलन
जिनी
माविनि
परिषदेमधील
मते
संसदेमधील
जागा
भाषा भूभाग
    ऑस्ट्रिया 1995-01-01 &0000000008443000.000000८४,४३,०००[३] &0000000000083855.000000८३,८५५ &0000000000042409.000000४२,४०९[४] युरो &0000000000000029.100000२९.१[५] &0000000000000000.895000०.८९५[६] 10 19 जर्मन
    बेल्जियम 1957स्थापक &0000000011041300.000000१,१०,४१,३००[३] &0000000000030528.000000३०,५२८ &0000000000037883.000000३७,८८३[४] युरो &0000000000000033.000000३३.०[५] &0000000000000000.897000०.८९७[६] 12 22 डच
फ्रेंच
जर्मन
    बल्गेरिया 2007-01-01 &0000000007327200.000000७३,२७,२००[३] &0000000000110994.000000१,१०,९९४ &0000000000014312.000000१४,३१२[४] लेव्ह &0000000000000029.200000२९.२[५] &0000000000000000.782000०.७८२[६] 10 18 बल्गेरियन
    क्रोएशिया 2013-07-01 &0000000004398000.000000४३,९८,०००[३] &0000000000056594.000000५६,५९४ &0000000000017810.000000१७,८१०[४] कुना &0000000000000029.000000२९[५] &0000000000000000.805000०.८०५[६] 7 12 क्रोएशियन
    सायप्रस 2004-05-01 &0000000000862000.000000८,६२,०००[३] &0000000000009251.000000९,२५१ &0000000000027086.000000२७,०८६[४] युरो &0000000000000031.200000३१.२[५] &0000000000000000.848000०.८४८[६] 4 6 ग्रीक
तुर्की
    चेक प्रजासत्ताक 2004-05-01 &0000000010505400.000000१,०५,०५,४००[३] &0000000000078866.000000७८,८६६ &0000000000027191.000000२७,१९१[४] कोरुना &0000000000000025.800000२५.८[५] &0000000000000000.873000०.८७३[६] 12 22 चेक
    डेन्मार्क 1973-01-01 &0000000005580500.000000५५,८०,५००[३] &0000000000043075.000000४३,०७५ &0000000000037657.000000३७,६५७[४] क्रोन &0000000000000024.700000२४.७[५] &0000000000000000.901000०.९०१[६] 7 13 डॅनिश
    एस्टोनिया 2004-05-01 &0000000001339700.000000१३,३९,७००[३] &0000000000045227.000000४५,२२७ &0000000000021713.000000२१,७१३[४] युरो &0000000000000036.000000३६.०[५] &0000000000000000.846000०.८४६[६] 4 6 एस्टोनियन
    फिनलंड 1995-01-01 &0000000005401300.000000५४,०१,३००[३] &0000000000338424.000000३,३८,४२४ &0000000000036395.000000३६,३९५[४] युरो &0000000000000026.900000२६.९[५] &0000000000000000.892000०.८९२[६] 7 13 फिनिश
स्वीडिश
    फ्रान्स 1957स्थापक &0000000065397900.000000६,५३,९७,९००[३] &0000000000674843.000000६,७४,८४३ &0000000000035548.000000३५,५४८[४] युरो &0000000000000032.700000३२.७[५] &0000000000000000.893000०.८९३[६] 29 74 फ्रेंच
    जर्मनी 1957स्थापक[lower-alpha ४] &0000000081843700.000000८,१८,४३,७००[३] &0000000000357021.000000३,५७,०२१ &0000000000039028.000000३९,०२८[४] युरो &0000000000000028.300000२८.३[५] &0000000000000000.920000०.९२०[६] 29 99 जर्मन
    ग्रीस 1981-01-01 &0000000011290900.000000१,१२,९०,९००[३] &0000000000131990.000000१,३१,९९० &0000000000024505.000000२४,५०५[४] युरो &0000000000000034.300000३४.३[५] &0000000000000000.860000०.८६०[६] 12 22 ग्रीक
    हंगेरी 2004-05-01 &0000000009957700.000000९९,५७,७००[३] &0000000000093030.000000९३,०३० &0000000000019638.000000१९,६३८[४] फोरिंट &0000000000000030.000000३०.०[५] &0000000000000000.831000०.८३१[६] 12 22 हंगेरियन
    आयर्लंड 1973-01-01 &0000000004582800.000000४५,८२,८००[३] &0000000000070273.000000७०,२७३ &0000000000041921.000000४१,९२१[४] युरो &0000000000000034.300000३४.३[५] &0000000000000000.916000०.९१६[६] 7 12 आयरिश
इंग्लिश
    इटली 1957स्थापक &0000000060820800.000000६,०८,२०,८००[३] &0000000000301338.000000३,०१,३३८ &0000000000030136.000000३०,१३६[४] युरो &0000000000000036.000000३६.०[५] &0000000000000000.881000०.८८१[६] 29 73 इटालियन
    लात्व्हिया 2004-05-01 &0000000002041800.000000२०,४१,८००[३] &0000000000064589.000000६४,५८९ &0000000000018255.000000१८,२५५[४] लाट्स &0000000000000035.700000३५.७[५] &0000000000000000.814000०.८१४[६] 4 9 लात्व्हियन
    लिथुएनिया 2004-05-01 &0000000003007800.000000३०,०७,८००[३] &0000000000065200.000000६५,२०० &0000000000021615.000000२१,६१५[४] लिताज &0000000000000035.800000३५.८[५] &0000000000000000.818000०.८१८[६] 7 12 लिथुएनियन
    लक्झेंबर्ग 1957स्थापक &0000000000524900.000000५,२४,९००[३] &0000000000002586.400000२,५८६.४ &0000000000079785.000000७९,७८५[४] युरो &0000000000000030.800000३०.८[५] &0000000000000000.875000०.८७५[६] 4 6 फ्रेंच
जर्मन
लक्झेंबर्गिश
    माल्टा 2004-05-01 &0000000000416100.000000४,१६,१००[३] &0000000000000316.000000३१६ &0000000000027022.000000२७,०२२[४] युरो &0000000000000025.800000२५.८[५] &0000000000000000.847000०.८४७[६] 3 6 माल्टी
इंग्लिश
    नेदरलँड्स 1957स्थापक &0000000016730300.000000१,६७,३०,३००[३] &0000000000041543.000000४१,५४३ &0000000000042194.000000४२,१९४[४] युरो &0000000000000030.900000३०.९[५] &0000000000000000.921000०.९२१[६] 13 26 डच
    पोलंड 2004-05-01 &0000000038538400.000000३,८५,३८,४००[३] &0000000000312685.000000३,१२,६८५ &0000000000020592.000000२०,५९२[४] झुवॉटी &0000000000000034.900000३४.९[५] &0000000000000000.821000०.८२१[६] 27 51 पोलिश
    पोर्तुगाल 1986-01-01 &0000000010541800.000000१,०५,४१,८००[३] &0000000000092390.000000९२,३९० &0000000000023385.000000२३,३८५[४] युरो &0000000000000038.500000३८.५[५] &0000000000000000.816000०.८१६[६] 12 22 पोर्तुगीज
    रोमेनिया 2007-01-01 &0000000020121641.000000२,०१,२१,६४१[३] &0000000000238391.000000२,३८,३९१ &0000000000012808.000000१२,८०८[४] लेउ &0000000000000031.500000३१.५[५] &0000000000000000.786000०.७८६[६] 14 33 रोमेनियन
    स्लोव्हाकिया 2004-05-01 &0000000005404300.000000५४,०४,३००[३] &0000000000049035.000000४९,०३५ &0000000000024249.000000२४,२४९[४] युरो &0000000000000025.800000२५.८[५] &0000000000000000.840000०.८४०[६] 7 13 स्लोव्हाक
    स्लोव्हेनिया 2004-05-01 &0000000002055500.000000२०,५५,५००[३] &0000000000020273.000000२०,२७३ &0000000000028195.000000२८,१९५[४] युरो &0000000000000031.200000३१.२[५] &0000000000000000.892000०.८९२[६] 4 8 स्लोव्हेन
    स्पेन 1986-01-01 &0000000046196300.000000४,६१,९६,३००[३] &0000000000504030.000000५,०४,०३० &0000000000030557.000000३०,५५७[४] युरो &0000000000000032.000000३२.०[५] &0000000000000000.885000०.८८५[६] 27 54 स्पॅनिश[lower-alpha ५]
    स्वीडन 1995-01-01 &0000000009482900.000000९४,८२,९००[३] &0000000000449964.000000४,४९,९६४ &0000000000041191.000000४१,१९१[४] क्रोना &0000000000000025.000000२५.०[५] &0000000000000000.916000०.९१६[६] 10 20 स्वीडिश
    युनायटेड
किंग्डम
1973-01-01 &0000000062989600.000000६,२९,८९,६००[३] &0000000000243610.000000२,४३,६१० &0000000000036941.000000३६,९४१[४] पाउंड स्टर्लिंग &0000000000000036.000000३६.०[५] &0000000000000000.875000०.८७५[६] 29 73 इंग्लिश
एकूण / सरासरी &0000000508077900.000000५०,८०,७७,९००[३] &अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ","अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह ",".अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "," &0000000000033800.000000३३,८००[७] युरो &0000000000000030.700000३०.७[८] &0000000000000000.845000०.८४५[९] 352 766 24 (official)
टिपा
  1. युरोपियन संघाने उत्तर सायप्रसचे सार्वभौमत्व अमान्य केले आहे.
  2. संयुक्त राष्ट्रांद्वारे शासन .
  3. ३.० ३.१ See Article 355(1) of the Treaty on the Functioning of the European Union.[१][मृत दुवा]
  4. जर्मनीच्या पुन:एकत्रीकरणानंतर ३ ऑक्टोबर १९९० रोजी भूतपूर्व पूर्व जर्मनी देशाची राज्ये पश्चिम जर्मनीमध्ये समाविष्ट केली गेली.
  5. स्थानिक मान्यताप्राप्त भाषा: बास्क, कातालानगालिसियन.


अधिकृत भाषासंपादन करा

खालील २३ भाषा युरोपियन संघाच्या अधिकृत भाषा आहेत.

भाषा अधिकृत वापरकर्ते वापरास सुरुवात
बल्गेरियन   बल्गेरिया 2007
चेक   चेक प्रजासत्ताक
  स्लोव्हाकिया1
2004
डॅनिश   डेन्मार्क
  जर्मनी2
1973
डच   नेदरलँड्स
  बेल्जियम
1958
इंग्लिश   आयर्लंड
  माल्टा
  युनायटेड किंग्डम
1973
एस्टोनियन   एस्टोनिया 2004
फिनिश   फिनलंड 1995
फ्रेंच   बेल्जियम
  फ्रान्स
  इटली3
  लक्झेंबर्ग
1958
जर्मन   ऑस्ट्रिया
  बेल्जियम
  डेन्मार्क4
  जर्मनी
  इटली5
  लक्झेंबर्ग
1958
ग्रीक   सायप्रस
  ग्रीस
  इटली6
1981
हंगेरियन   हंगेरी
  ऑस्ट्रिया7
  रोमेनिया8
  स्लोव्हाकिया1
  स्लोव्हेनिया9
2004
आयरिश   आयर्लंड
  युनायटेड किंग्डम10
2007
इटालियन   इटली
  स्लोव्हेनिया11
1958
लात्व्हियन   लात्व्हिया 2004
लिथुएनियन   लिथुएनिया 2004
माल्टी   माल्टा 2004
पोलिश   पोलंड 2004
पोर्तुगीज   पोर्तुगाल 1986
रोमेनियन   रोमेनिया 2007
स्लोव्हाक   स्लोव्हाकिया
  चेक प्रजासत्ताक
2004
स्लोव्हेन   स्लोव्हेनिया
  ऑस्ट्रिया12
  इटली13
2004
स्पॅनिश   स्पेन 1986
स्वीडिश   स्वीडन
  फिनलंड14
1995


संदर्भसंपादन करा

  1. १.० १.१ "ब्रिटनकरांचा ‘ब्रेक्झिट’च्या बाजूने कौल". लोकसत्ता. २४ जून २०१६. 
  2. "इंग्लंड युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडणार!". महाराष्ट्र टाइम्स. २४ जून २०१६. 
  3. ३.०० ३.०१ ३.०२ ३.०३ ३.०४ ३.०५ ३.०६ ३.०७ ३.०८ ३.०९ ३.१० ३.११ ३.१२ ३.१३ ३.१४ ३.१५ ३.१६ ३.१७ ३.१८ ३.१९ ३.२० ३.२१ ३.२२ ३.२३ ३.२४ ३.२५ ३.२६ ३.२७ ३.२८ Council Decision of 14 January 2013 (2013/37/EU[मृत दुवा]) as amended by Council Decision of 1 July 2013 (2013/345/EU[मृत दुवा]) amending the Council's Rules of Procedure.
  4. ४.०० ४.०१ ४.०२ ४.०३ ४.०४ ४.०५ ४.०६ ४.०७ ४.०८ ४.०९ ४.१० ४.११ ४.१२ ४.१३ ४.१४ ४.१५ ४.१६ ४.१७ ४.१८ ४.१९ ४.२० ४.२१ ४.२२ ४.२३ ४.२४ ४.२५ ४.२६ ४.२७ Report for Selected Countries and Subjects IMF
  5. ५.०० ५.०१ ५.०२ ५.०३ ५.०४ ५.०५ ५.०६ ५.०७ ५.०८ ५.०९ ५.१० ५.११ ५.१२ ५.१३ ५.१४ ५.१५ ५.१६ ५.१७ ५.१८ ५.१९ ५.२० ५.२१ ५.२२ ५.२३ ५.२४ ५.२५ ५.२६ ५.२७ UNDP.org
  6. ६.०० ६.०१ ६.०२ ६.०३ ६.०४ ६.०५ ६.०६ ६.०७ ६.०८ ६.०९ ६.१० ६.११ ६.१२ ६.१३ ६.१४ ६.१५ ६.१६ ६.१७ ६.१८ ६.१९ ६.२० ६.२१ ६.२२ ६.२३ ६.२४ ६.२५ ६.२६ ६.२७ "Inequality-adjusted Human Development Index [[वर्ग:स्वच्छता आवश्यक असणारी सर्व पाने]][[[Wikipedia:Link rot|मृत दुवा]]]". HDRO (Human Development Report Office) संयुक्त राष्ट्रे विकास कार्यक्रम. 20 July 2013 रोजी पाहिले.  Wikilink embedded in URL title (सहाय्य)
  7. "Eurostat – Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table". Epp.eurostat.ec.europa.eu. 26 April 2011 रोजी पाहिले. 
  8. Eurostat - Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table. Epp.eurostat.ec.europa.eu (2013-06-14). Retrieved on 2013-07-29.
  9. Mihaiu, Diana Marieta; Opreana, Alin (April 2011). "Correlation Analysis Between the Health System and Human Development Level Within the European Union". International Journal of Trade, Economics and Finance 2 (2). डी.ओ.आय.:10.7763/IJTEF.2011.V2.85. 


बाह्य दुवेसंपादन करा