पोलंड हा मध्य युरोपातील एक देश आहे. पोलंडच्या उत्तरेला बाल्टिक समुद्ररशियाचे कालिनिनग्राद ओब्लास्ट, ईशान्येला लिथुएनिया, पूर्वेला बेलारूसयुक्रेन, दक्षिणेला स्लोव्हाकिया, नैऋत्येला चेक प्रजासत्ताक तर पश्चिमेला जर्मनी हे देश आहेत. ३,१२,६८५ वर्ग किमी क्षेत्रफळ असलेला पोलंड हा आकाराने युरोपातील ९वा व जगातील ६९वा मोठा देश आहे. वर्झावा तथा वॉर्सो ही पोलंडची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

पोलंड
Rzeczpospolita Polska
पोलंडचे प्रजासत्ताक
पोलंडचा ध्वज पोलंडचे चिन्ह
ध्वज चिन्ह
ब्रीद वाक्य: अनधिकृत ब्रीदवाक्ये
(ब्रीदवाक्य - पोलिश:Bóg, Honor, Ojczyzna; अर्थ: देव, मान आणि पितृभू)
राष्ट्रगीत: माझुरेक डाब्रॉवस्कीएगो
पोलंडचे स्थान
पोलंडचे जागतिक नकाशावरील स्थान
राजधानी
(व सर्वात मोठे शहर)
वर्झावा
अधिकृत भाषा पोलिश
सरकार सांसदीय प्रजासत्ताक
 - राष्ट्रप्रमुख आंद्रेय दुदा
 - पंतप्रधान बियाता शिद्वो
 - {{{नेता_वर्ष१}}} {{{नेता_नाव१}}}
 - {{{नेता_वर्ष२}}} {{{नेता_नाव२}}}
 - {{{नेता_वर्ष३}}} {{{नेता_नाव३}}}
 - {{{प्रतिनिधी_वर्ष१}}} {{{प्रतिनिधी_नाव१}}}
 - {{{प्रतिनिधी_वर्ष२}}} {{{प्रतिनिधी_नाव२}}}
 - {{{प्रतिनिधी_वर्ष३}}} {{{प्रतिनिधी_नाव३}}}
 - {{{उप_वर्ष१}}} {{{उप_नाव१}}}
 - {{{उप_वर्ष२}}} {{{उप_नाव२}}}
 - {{{उप_वर्ष३}}} {{{उप_नाव३}}}
महत्त्वपूर्ण घटना
 - स्वातंत्र्य दिवस ९६६ (पोलंडचे ख्रिस्तीकरण)
१० वे शतक (घोषित)
नोव्हेंबर ११, १९१८ (पुनर्घोषित) 
युरोपीय संघात प्रवेश १ जानेवारी २००४
क्षेत्रफळ
 - एकूण ३,१२,६७९ किमी (७०वा क्रमांक)
 - पाणी (%) ३.००
लोकसंख्या
 - २०१४ ३,८४,८ ४,००० (३४वा क्रमांक)
 - गणती {{{लोकसंख्या_गणना}}}

{{{लोकसंख्या_गणना_वर्ष}}}

 - घनता १२३/किमी²
वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)
 - एकूण ६८८.७६१ अमेरिकन डॉलर (२४वा क्रमांक)
 - वार्षिक दरडोई उत्पन्न १८,०७२ अमेरिकन डॉलर (४९वा क्रमांक)
राष्ट्रीय चलन पोलिश झुवॉटी (PLN)(आता युरो)
आंतरराष्ट्रीय कालविभाग मध्य युरोपीय प्रमाणवेळ (यूटीसी+०१:००)
आय.एस.ओ. ३१६६-१ PL
आंतरजाल प्रत्यय .pl
आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक ४८
राष्ट्र_नकाशा

पोलंडचे अधिकृत चलन न्यु झ्लॅाटी हे होते .जगात सर्वाधिक गंधकाचे साठे याच देशात आहे. ओडर आणि व्हिस्चुला या देशातील प्रमुख नद्या आहेत.

पोलिश मातीवरील मानवी क्रियाकलापांचा इतिहास जवळजवळ ५००,००० वर्षांचा आहे. लोहयुग संपूर्ण काळात विविध संस्कृतींमध्ये व विविध संस्कृती व जमाती नंतर पूर्व जर्मनिया मध्ये स्थायिक झाले. तथापि, पाश्चात्य पोलांनीच या प्रांतावर प्रभुत्व मिळवत पोलंडला हे नाव दिले. पहिल्या पोलिश राज्याची स्थापना इ.स.६६ पर्यंत शोधली जाऊ शकते, जेव्हा मिआस्को प्रथम, सध्याच्या पोलंडच्या प्रांताशी सुसंगत ख्रिश्चन धर्मात परिवर्तित झाले. पोलंड किंगडमची स्थापना १०२५ मध्ये झाली आणि १५६९ मध्ये त्याने लुब्लिन संघटनेवर स्वाक्षरी करून लिथुआनियाच्या ग्रॅंड डचीशी दीर्घकाळपासून चाललेल्या राजकीय संबंधांना सिमेंट बनविले. या संघटनेने पोलिश लिथुआनियन राष्ट्रकुलाची स्थापना केली, सर्वात मोठा (१,००,००,००० चौरस किलोमीटर क्षेत्रातील एक (0 s ०,००० चौरस मैल)) आणि १६ व्या आणि १७ व्या शतकातील युरोपमधील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या देशांमध्ये, अनोखी उदारमतवादी राजकीय व्यवस्था ज्यांनी युरोपची पहिली अंगीकारली राष्ट्रीय संविधान, ३ मे १७९१ ची घटना.

प्रतिष्ठा आणि समृद्धीच्या अस्तित्वामुळे, १८ व्या शतकाच्या शेवटी शेजारील देशांनी देशाचे विभाजन केले आणि १९१८ मध्ये व्हर्साय कराराद्वारे त्याचे स्वातंत्र्य पुन्हा मिळवले. प्रादेशिक संघर्षांच्या मालिकेनंतर, नवीन बहु-वंशीय पोलंडने युरोपियन राजकारणातील महत्त्वाचा खेळाडू म्हणून आपले स्थान पुनर्संचयित केले. सप्टेंबर १९३९ मध्ये जर्मनीने पोलंडच्या स्वारीवर दुसरे महायुद्ध सुरू केले आणि त्यानंतर सोव्हिएत संघाने मोलोटोव्ह – रिबेंट्रॉप करारानुसार पोलंडवर आक्रमण केले. देशातील ९०% ज्यूंसह सुमारे सहा दशलक्ष पोलिश नागरिक युद्धामध्ये मरण पावले. १९४७ मध्ये, पोलिश पीपल्स रिपब्लिकची स्थापना सोव्हिएतच्या प्रभावाखाली उपग्रह राज्य म्हणून झाली. १९८९ च्या क्रांतीनंतर, विशेषत: एकता चळवळीच्या उदयातून पोलंडने स्वतःला राष्ट्रपती/अध्यक्षीय लोकशाही प्रजासत्ताक म्हणून प्रस्थापित केले.☪︎

पोलंडची विकसित बाजारपेठ आहे आणि पूर्व-मध्य युरोपीय क्षेत्रातील सर्वात मोठा स्टॉक एक्सचेंज असलेल्या मध्य युरोपमधील एक प्रादेशिक शक्ती आहे. [२०] युरोपियन संघामध्ये जीडीपी (पीपीपी) द्वारे सहाव्या क्रमांकाची अर्थव्यवस्था आहे आणि जगातील सर्वात गतीशील अर्थव्यवस्था आहे, एकाच वेळी मानव विकास निर्देशांकात उच्च स्थान मिळवित आहे. [२ २३] पोलंड हा एक विकसित देश आहे, जी राहणीमान, जीवन गुणवत्ता, सुरक्षा, शिक्षण आणि आर्थिक स्वातंत्र्य यासह उच्च-उत्पन्न-अर्थव्यवस्था [२ २५] राखते. [२]] [२]] विकसित शालेय शैक्षणिक व्यवस्थेसह, राज्य विनामूल्य विद्यापीठ शिक्षण, सामाजिक सुरक्षा आणि सार्वत्रिक आरोग्य सेवा प्रणाली देखील प्रदान करते. [२]] []०] देशात १६ युनेस्को जागतिक वारसास्थाने आहेत, त्यापैकी १५ सांस्कृतिक आहेत.

पोलंड हे युरोपियन संघ, शेंजेन एरिया, संयुक्त राष्ट्र, नाटो, ओईसीडी, थ्री सीज इनिशिएटिव्ह, व्हिसेग्रीड ग्रुपचे सदस्य राष्ट्र आहे आणि जी -२० वर अंदाजे आहे.

इतिहाससंपादन करा

मुख्य लेख: पोलंडचासंपादन करा

प्रागैतिहासिक आणि आद्यप्रतिबंधकसंपादन करा

इतिहास प्रागैतिहासिक आणि आद्यप्रतिबंधकमुख्य लेखः कांस्य- आणि लोह-युग पोलंड, प्राचीन काळातील पोलंड, प्रारंभिक स्लाव्ह आणि प्रारंभिक मध्यम वयातील पोलंड.

पोलंडमधील सुरुवातीच्या कांस्ययुगाची सुरुवात इ.स.पू. 2400 च्या सुमारास झाली, तर लोहयुग इ.स.पू. 750 मध्ये सुरू झाला. या काळात, कांस्य आणि लोह युगांतील विस्तारित लुसाटियन संस्कृती विशेषतः प्रख्यात झाली. प्रागैतिहासिक आणि पोलंडच्या आद्य ग्रंथातील सर्वात पुरातन शोध म्हणजे बिस्कूपिन किल्ला (आता ओपन-एअर संग्रहालय म्हणून पुनर्बांधणी केली गेली) आहे, इ.स.पू. सुमारे ८00 च्या आसपासच्या लोहयुगाच्या लुसाटियन संस्कृतीतून.

नावाची व्युत्पत्तीसंपादन करा

प्रागैतिहासिक कालखंडसंपादन करा

आधुनिक इतिहाससंपादन करा

सप्टेंबर १९३९ रोजी पोलंडवर हल्ला करून जर्मनीचा हुकूमशहा हिटलरने दुसऱ्या महायुद्धाची सुरवात केली. त्याने या देशातील लक्षावधी ज्यू धर्मियांना गॅस चेंबरमध्ये डांबून ठार मारले होते. एकूण सुमारे ३१ लाख ज्यूंपैकी केवळ १ लाख ज्यू कसेबसे वाचले. त्यानंतर हा देश बऱ्याच काळापर्यंत रशियाचा अंकित राहिल्याने येथे कम्युनिस्टांची राजवट स्थिरावली.

भूगोलसंपादन करा

चतु:सीमासंपादन करा

राजकीय विभागसंपादन करा

मोठी शहरेसंपादन करा

समाजव्यवस्थासंपादन करा

वस्तीविभागणीसंपादन करा

धर्मसंपादन करा

शिक्षणसंपादन करा

संस्कृतीसंपादन करा

राजकारणसंपादन करा

अर्थतंत्रसंपादन करा

खेळसंपादन करा

विकिमीडिया कॉमन्सवर संबंधित संचिका आहेत