मुख्य मेनू उघडा

आंध्र प्रदेश

भारतातील एक राज्य.

गुणक: 16°30′N 80°36′E / 16.5°N 80.6°E / 16.5; 80.6

  ?आंध्र प्रदेश
भारत
—  राज्य  —
हैदराबाद
हैदराबाद

१६° ००′ ००″ N, ७९° ००′ ००″ E

गुणक: 16°30′N 80°36′E / 16.5°N 80.6°E / 16.5; 80.6
प्रमाणवेळ भाप्रवे (यूटीसी+५:३०)
क्षेत्रफळ १,६०,२०५ चौ. किमी
राजधानी हैदराबाद
मोठे शहर विशाखापट्टणम
जिल्हे २३
लोकसंख्या
घनता
४,९६,६५,५३३ (५ वे) (२०११)
• ३०७.८/किमी
भाषा तेलुगू
राज्यपाल ई.एस.एल. नरसिंहन
मुख्यमंत्री चंद्राबाबू नायडू
स्थापित १ नोव्हेंबर १९५६
विधानसभा (जागा) विधानसभा व विधान परिषद (१७६+५८)
आयएसओ संक्षिप्त नाव IN-AP
संकेतस्थळ: आंध्र प्रदेश संकेतस्थळ


आंध्रप्रदेश (तेलगु- ఆంధ్ర ప్రదేశ్) हे भारतीय २८ राज्यांपैकी एक राज्य आहे. आंध्रप्रदेशाचे क्षेत्रफळ १६०.२०५ वर्ग कि.मी. असून क्षेत्रफळानुसार ते भारतात आठवे राज्य आहे. २०११ च्या जणगणनेुसार आंध्र प्रदेशाची लोकसंख्या ४९,३८६,७९९ एवढी आहे. लोकसंख्येनुसार आंध्र प्रदेश भारतात दहावे राज्य आहे. या राज्याची नवीन राजधानी गुंटुर जिल्ह्यात अमरावती या नावाने विकसित करण्यात येत आहे. काही काळापर्यंत हैदराबाद ही अांध्र प्रदेश आणि तेलंगणा या दोन्ही राज्यांची राजधानी राहणार आहे.

इतिहाससंपादन करा

१ नोव्हेंबर इ.स. १९५६ मधील राज्य पुनर्रचना कायद्याने तेलगु भाषकांचे जुने हैदराबादमधून आंध्रप्रदेश निर्माण झाले, मराठी भाषकांचा प्रदेश महाराष्ट्राला जोडला गेला, कन्नड भाषकांचा प्रदेश जुने हैद्राबादमधून कर्नाटाकाला जोडला गेला.

भूगोलसंपादन करा

  • आंध्र प्रदेश राज्याचे क्षेत्रफळ २,७५,०६८ वर्ग किमी आहे.
  • राज्याला ९७२ किमीचा समुद्र किनारपट्टी लाभली आहे.
  • आंध्रप्रदेश राज्य अक्षांश- १२°४१' ते २२°उत्तर व रेखांश ७७° ते ८४°४०' पुर्व मध्ये वसलेले आहे.
  • राज्याची लोकसंख्या २०११च्या जनगणनेनुसार ८,४६,५५,५३३ असून लोकसंख्येची घनता ३०७.८प्रति वर्ग किमी आहे.

चतुःसीमासंपादन करा

जिल्हेसंपादन करा

यावरील विस्तृत लेख येथे पहा.

आंध्र प्रदेशमध्ये २३ जिल्हे आहेत. जिल्ह्यांची यादी अशी -

राज्यातील पर्यटनस्थळेसंपादन करा

चारमिनारसंपादन करा

 
चारमिनार

चारमिनार हा मोहम्मद कुली कुतब शहा यांनी १५९१ साली बांधला. शहराचा प्रतिक म्हणून चारमिनार ओळखला जातो. चारमीनार हे नाव त्याच्या बांधलेल्या पध्दतीवरून हे नाव मिळाले. चारमिनार हा ५४ मीटर उंच आहे.

तिरुपतीसंपादन करा

 
बालाजीचे विख्यात मंदिर

तिरुपती हे भारतातील सर्वात प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्रांमध्ये मोडते. तिरु म्हणजे लक्ष्मी. लक्ष्मीचा पती म्हणजे तिरुपती(विष्णू). येथे बालाजीचे विख्यात मंदिर आहे. शहरापासून जवळच असलेल्या डोंगरावर बालाजीचे मंदिर आहे. या डोंगरास तिरुमला असे म्हणतात. तेलुगूतमिळ भाषेत मला/मलई म्हणजे डोंगर/पर्वत होय.

श्रीशैल्यम्‌ मल्लिकार्जुनसंपादन करा

श्रीशैल्यम्‌ मल्लिकार्जुन हे बारा ज्योतिर्लिंग मंदिरांपैकी एक मंदिर आहे. हे हैद्राबादपासून २२० किमी अंतरावर आहे.

एथिपोथला धबधबासंपादन करा

 
एथिपोथला धबधबा

राज्याची प्रतिकेसंपादन करा

राज्य प्रतिके आंध्र प्रदेश
प्रतीक कलश
भाषा तेलगु
गीत मा तेलगु तल्लीकी
नृत्य कुचिपुडी
प्राणी काळवीट
पक्षी चास
फुल वॉटर लिली
वनस्पती कडुनिंब
खेळ कबड्डी

बाह्य दुवेसंपादन करा