अनिल अवचट

डॉक्टर, मराठी लेखक, कलाकार


Broom icon.svg
या लेखातील मजकूर मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय लेखनशैलीस अनुसरून नाही. आपण हा लेख तपासून याच्या पुनर्लेखनास मदत करू शकता.

नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन
हा साचा अशुद्धलेखन, अविश्वकोशीय मजकूर अथवा मजकुरात अविश्वकोशीय लेखनशैली व विना-संदर्भ लेखन आढळल्यास वापरला जातो. कृपया या संबंधीची चर्चा चर्चापानावर पहावी.


Imbox content.png
ह्या लेखाला एकही संदर्भ दिला गेलेला नाही. विश्वसनीय स्रोत जोडून या लेखातील माहितीची पडताळणी करण्यात मदत करा. संदर्भ नसल्याने प्रस्तुत लेखाची उल्लेखनीयता ही सिद्ध होत नाही. संदर्भहीन मजकूराची पडताळणी करता येत नसल्याने व उल्लेखनीयता सिद्ध होत नसल्याने हा लेख काढून टाकला जाऊ शकतो याची नोंद घ्यावी. संदर्भ कसे निवडावेत याची माहिती येथे मिळेल तर संदर्भ कसे जोडायचे याची माहिती आपल्याला येथे मिळेल.


रिपोर्ताज पद्धतीचे लेखन

अनिल अवचट
जन्म १९४४
ओतूर, पुणे
राष्ट्रीयत्व भारतीय Flag of India.svg
कार्यक्षेत्र पत्रकार, लेखक, समाजसेवक
कार्यकाळ १९६९ - चालू
पत्नी डॉ. सुनंदा अवचट
अपत्ये मुली - मुक्ता आणि यशोदा
पुरस्कार महाराष्ट्र राज्य वाङमय पुरस्कार

जन्म आणि  शिक्षणसंपादन करा

अनिल अवचट यांचा जन्म पुणे जिल्ह्यातील ओतूर येथे झाला. त्यांनी आपली एम.बी.बी.एस ची पदवी पुणे येथील बी. जे. मेडिकल कॉलेजमधून घेतली. आपल्या महाविद्यालयीन जीवनातही त्यांनी अनेक चळवळींमध्ये भाग. आदम

बहुआयामी व्यक्तिमत्त्वसंपादन करा

अनिल अवचट यांचे बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व विविध प्रकारच्या कामांतून दिसून येते.

  • साहित्यक्षेत्रात -

१९६९ मध्ये त्यांनी आपले पहिले पुस्तक पूर्णिया हे प्रसिद्ध केले, तेव्हापासून त्यांनी अनेक सामाजिक प्रश्नांवर लिखाण केले आहे. आतापर्यंत त्यांची २२हून अधिक पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत.

  • मुक्तांगण व्यसनमुक्ती केंद्र -

डॉ. अनिल अवचटांच्या लिखाणाप्रमाणेच त्यांचे सामाजिक कार्यही बहुआयामी आहे. अनिल अवचट हे पुण्यातील मुक्तांगण व्यसनमुक्ती केंद्राचे संचालक आहेत. त्यांनी आपल्या पत्नी डॉ. सुनंदा अवचट यांच्या सहकार्याने व्यसनमुक्तीची शोधलेली अनोखी पद्धती ही जगभरांतील अनेक व्यसनमुक्ती केंद्रांमध्ये वापरली जाते.

मुक्तांगण परिवारातर्फे दरवर्षी डॉ. अनिता अवचट स्मृती संघर्ष सन्मान पुरस्कार दिला जातो. हा पुरस्कार मिळविणाऱ्या काही व्यक्ती : पारोमिता गोस्वामी, गिरीश लाड, आबा महाजन, पुण्याचे पार्किन्सन मित्रमंडळ, चित्रपट दिग्दर्शक श्री. नागराज मंजुळे, प्रमोद उदार, वगैरे.

  • पत्रकारिता-

डॉ. अनिल अवचट हे स्वतः पत्रकार असले तरी त्यांनी पत्रकारितेतील व्यावसायिकतेला नेहमीच नकार दिला आहे. त्यांनी आपली पत्रकारिता नेहमीच गरिबी, अन्याय व भ्रष्टाचाराचे बळी असलेल्या असहाय्य जनतेच्या हितासाठी वापरली आहे. डॉ. अनिल अवचट यांनी मजूर, दलित, भटक्या जमाती, वेश्या यांच्या प्रश्नांविषयी विपुल लिखाण केले आहे.

प्रकाशित पुस्तकेसंपादन करा

  • अमेरिका (इ.स.१९९२)
  • अक्षरांशी गप्पा
  • आपले‘से’
  • आप्‍त (१९९७)
  • कार्यमग्न
  • कार्यरत (१९९७)
  • कुतूहलापोटी (२०१७)
  • कोंडमारा (१९८५)
  • गर्द (१९८६)
  • छंदांविषयी (२०००)
  • छेद
  • जगण्यातले काही (२००५)
  • जिवाभावाचे (२०१७, मौज प्रकाशन) - व्यक्तिचित्रे
  • दिसले ते (२००५)
  • धागे आडवे उभे (१९८६)
  • धार्मिक (१९८९)
  • People : 'माणसं' पुस्तकाचे इंग्रजी भाषांतर]] (सहलेखक- विश्राम गुप्ते)
  • पुण्याची अपूर्वाई (२०१०)
  • पूर्णिया (१९६९)
  • प्रश्न आणि प्रश्न (२००१)
  • बहर शिशिराचा : अमेरिकेतील फॉल सीझन
  • Beyond Work- Visionaries From Another India : 'कार्यरत' पुस्तकाचे इंग्रजी भाषांतर)
  • मजेदार ओरिगामी
  • मस्त मस्त उतार (काव्यसंग्रह)
  • माझी चित्तरकथा
  • माणसं! (१९८०)
  • मुक्तांगणची गोष्ट पुस्तक : (इंग्रजीत Learning to Live Again)
  • मोर (१९८६)
  • रिपोर्टिंगचे दिवस
  • Learning to live again, "मुक्तांगण" पुस्तकाचे इंग्रजी भाषांतर.
  • लाकूड कोरताना
  • वनात..जनात
  • वाघ्या मुरळी (१९८३)
  • वेध
  • शिकविले ज्यांनी
  • संभ्रम (१९७९)
  • सरल तरल
  • सुनंदाला आठवताना
  • स्वतःविषयी (१९९०)
  • सृष्टीत...गोष्टीत (२००७)
  • सृष्टी-दृष्टी, वनात-जनात (बालवाङ्मय)
  • हमीद (१९७७)
  • हवेसे

पुरस्कारसंपादन करा

  • व्यसनमुक्ती क्षेत्रातील कार्यासाठी भारताचे राष्ट्रपती यांच्या हस्ते राष्ट्रीय पुरस्कार (२०१३)[१]
  • अमेरिकेतील महाराष्ट्र फाऊंडेशनचा जीवनगौरव पुरस्कार (१३-१-२०१८)
  • महाराष्ट्र राज्य वाङ्मय पुरस्कार
  • २०१७ सालचा फर्ग्युसन गौरव पुरस्कार
  • “सृष्टीत.. गोष्टीत" या पुस्तकाला साहित्य अकादमीतर्फे उत्कृष्ट बालसाहित्याचा पुरस्कार
  • [१]डॉ. अनिल अवचट यांची पुस्तके सलग तीन वर्षे महाराष्ट्र शासनाने "सर्वोत्कृष्ट पुस्तके" म्हणून जाहीर केली आहेत.
  • अमेरिकेतील आयोवा येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय लेखकांच्या संमेलनात त्यांच्या साहित्याचा गौरव करण्यात आला आहे.
  • सातारा येथील न्या. रामशास्त्री प्रभुणे प्रतिष्ठानतर्फे दिला जाणारा सामाजिक न्याय पुरस्कार (२००७).
  • साहित्य अकादमी तर्फे प्रथम बाल-साहित्य पुरस्कार १४ नोव्हेंबर २०१०.
  • महाराष्ट्र राज्य साहित्य पुरस्कार २०११.
  • डॉ. अनिल अवचट यांच्या मुक्तांगण व्यसनमुक्ती केंद्राला १२व्या पुलोत्सव सोहळ्यात पुल कृतज्ञता सन्मान (२०१५) प्रदान करण्यात आला.
  • अमेरिकेतील महाराष्ट्र फाऊंडेशन या संस्थेकडून साहित्य जीवन गौरव पुरस्कार

पहासंपादन करा

मराठीतील साहित्यिक डॉक्टर

बाह्य दुवेसंपादन करा


संदर्भसंपादन करा

  1. a b चुका उधृत करा: <ref> चुकीचा कोड; :0 नावाने दिलेल्या संदर्भांमध्ये काहीही माहिती नाही