मुळा नदी (पुणे जिल्हा)

(मुळा नदी या पानावरून पुनर्निर्देशित)


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.

पुणे जिल्ह्यातील मुळा नदीचा उगम नांदिवलीच्या जवळ असलेल्या देवघर नावाच्या गावाजवळ होतो. तेथे उंबराचा एक वृक्ष आहे. त्या वृक्षापासून निघालेल्या झऱ्याची पुढे ही नदी झाली. मुळापासून निघाली म्हणून या नदीचे नाव मुळा पडले असा समज आहे. या नदीवर मुळशी हे टाटांनी बांधलेले धरण आहे. धरणानंतर मुळा पूर्व दिशेला वाहते. [१]

मुळा (मुळा-मुठा)
इतर नावे पुणे, खडकी
उगम देवघर
पाणलोट क्षेत्रामधील देश महाराष्ट्र
ह्या नदीस मिळते मुठा नदी
धरणे मुळशी धरण

पुणे शहरात मुळेला आधी राम नदी, आणि नंतर पुणे रेल्वे स्टेशनजवळ मुठा नदी मिळते. पुढे पारगाव येथे मुळा-मुठा भीमा नदीला मिळते.

जीवशास्त्रज्ञांच्या मते ह्या नदीत १०८ प्रकारचे मासे आहेत आणि आजूबाजूला १०२ प्रकारची फुलांची झाडे आणि १३० प्रकारचे विविध पक्षी राहतात.

मुळा नदीवरील पुणे शहरातील पूल :

  • दापोडीचा होळकर पूल
  • बोपोडीचा रेल्वे पूल - हॅरिस पूल

भौगोलिक रचनासंपादन करा

उगमसंपादन करा

प्रवाहसंपादन करा

संगम

नदी काठची गावे

भूशास्त्रीय रचनासंपादन करा

इतिहाससंपादन करा

पुरातत्वीय

ऐतिहासिक घटना

धार्मिक वैशिष्ठ्येसंपादन करा

सांस्कृतिक वैशिष्ठ्येसंपादन करा

जल व्यवस्थापनसंपादन करा

धरणे

बंधारे

कालवे

अर्थशास्त्रीय वैशिठ्येसंपादन करा

उपजीविका

शेती

मासेमारी

उद्योग

पर्यटन

पायाभूत सुविधासंपादन करा

पूलसंपादन करा

या नदीवर अनेक पूल बांधण्यात आले आहेत. पुण्याला रावेतला जोडणारा राजीव गांधी पूल औंध येथे नदी पार करतो. दापोडी येथे हॅरिस ब्रिज आहे. संगम पूल हा मुठा नदीवर संगमवाडी येथे आहे.

 
नवीन होळकर ब्रिज
 
पश्चिम काठावरुन मुळा नदी

दळणवळणसंपादन करा

सांडपाणी व्यवस्थापनसंपादन करा

जल वाहिन्यासंपादन करा

व्यावसायिक वापरसंपादन करा

तीर्थक्षेत्र (घाट, इ.)संपादन करा

पर्यावरणसंपादन करा

परिसंस्था

जैव विविधता

वनस्पती

प्राणी

बाहेरचे / आक्रमक वनस्पती व प्राणी

पाण्याची गुणवत्ता

प्रदूषणसंपादन करा

मैलापाणी वहन

सांडपाणी

घन कचरा

राडारोडा

उद्योगांद्वारे सोडलेले उत्सर्जन

शेतीद्वारे होणारे उत्सर्जन

उघड्यावर शौच

सण, उत्सव, धार्मिक विधी मुळे होणारे प्रदूषण

समाजावर होणारे परिणाम

अतिक्रमणेसंपादन करा

घातक उद्योगसंपादन करा

नैसर्गिक आपत्तीसंपादन करा

कार्यरत लोक चळवळी, संस्था, इ.संपादन करा

शासकीय परिपत्रके, अहवाल, न्यायालयीन आदेश, इ.संपादन करा

साहित्यसंपादन करा

कलासंपादन करा

चित्रे

नाटक

चित्रपट


विशेषसंपादन करा

अहमदनगर जिल्ह्यातली मुळा नदी वेगळी आहे.

संदर्भसंपादन करा

  1. ^ साने, (डॉ.) हेमा. लोकमत,नागपूर -ई-पेपर,दि.१३/०१/२०१४, पान क्र.११ "विषशामक" Check |दुवा= value (सहाय्य). More than one of author-name-list parameters specified (सहाय्य)


हेही पहासंपादन करा