तणाव (मनोवैज्ञानिक)संपादन करा

आजच्या काळात, तणाव हा लोकांसाठी एक सामान्य अनुभव बनला आहे, जो बर्‍याच शारिरीक आणि मानसिक प्रतिक्रियांद्वारे व्यक्त केला जातो. पारंपारिक तणावाची व्याख्या सोमिक प्रतिसादावर केंद्रित करते. हंस चालेट (हंस सलीमध्ये) म्हणून "ताण" (ताण) शोधला गेलेला शब्द आणि कोणत्याही आवश्यकतेवर आधारित अनिश्चित प्रतिक्रियेच्या शरीराची व्याख्या. हंस शालेच्या तळाशी असलेली व्याख्या सोमाटिक आहे आणि हार्मोनच्या क्रियांना अधिक महत्त्व देते, जे ड्रेनल्स आणि इतर ग्रंथी द्वारे गुप्त असतात.

शेल दोन प्रकारचा तणाव संकल्पना करते -

  • (ए) युस्ट्र्रेस, म्हणजेच स्पर्धात्मक खेळ खेळण्यासारखे मध्यम आणि इच्छित तणाव
  • (बी) त्रास (त्रास / त्रास) हे वाईट, अनियंत्रित, अतार्किक किंवा अवांछित तणाव होते.

ताणतणावाचा नवीन दृष्टिकोन एखाद्या व्यक्तीस उपलब्ध असलेल्या समायोजन स्त्रोतांच्या संदर्भात परिस्थितीचे मूल्यांकन आणि स्पष्टीकरण देण्याच्या भूमिकेवर केंद्रित आहे. मूल्यांकन आणि समायोजनाच्या परस्परावलंबी प्रक्रिया व्यक्तीचे वातावरण आणि त्याचे अनुकूलन यांच्यातील संबंध निर्धारित करतात. रूपांतर ही एक प्रक्रिया आहे ज्याद्वारे एखादी व्यक्ती आपल्या आसपासच्या परिस्थिती आणि वातावरणाची व्यवस्था सोमाटिक, मानसिक आणि सामाजिक स्वारस्याच्या चांगल्या पातळीवर ठेवण्यासाठी करते.

ताण घटक

वातावरणामधील एखादी घटना किंवा एखाद्या गोष्टीमुळे ज्यामुळे तणाव निर्माण होतो त्याला 'तणाव घटक' म्हणतात जसे की अत्यधिक कामाचा ताण, भूकंप नष्ट होणे इ. खालील वर्गांमध्ये तणाव घटक मोठ्या प्रमाणात आयोजित केले जाऊ शकतात.

1. जीवनातील मुख्य घटना आणि बदल : या श्रेणीमध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या जीवनाशी संबंधित कोणतीही महत्वाची घटना समाविष्ट आहे, ज्याचा त्याच्या जीवनावर कायम प्रभाव असतो. जसे की लग्न, सेवानिवृत्ती किंवा घटस्फोट.

2. दररोज समस्या : ही एखाद्या व्यक्तीला दररोज तोंड द्यावे लागत असलेल्या त्रासदायक, निराशाजनक आणि दु: खी गरजा आहेत, जसे की गोष्टी चुकीच्या जागी ठेवणे किंवा गहाळ करणे, ठरलेल्या तारखेनुसार काम पूर्ण करण्याची जबाबदारी, वाहनांची अडचण मध्ये अडकले, प्रतीक्षा मध्ये उभे.

3. दीर्घकालीन भूमिका ताण : वैवाहिक जीवनात अडचणींचा सामना करणे, अपंग मुलांना हाताळणे किंवा गरीबीने जीवन जगणे.

4. आघात : या अनपेक्षित, भयानक आणि अत्यंत त्रासदायक घटना आहेत ज्याने आपल्या जीवनावर खोलवर प्रभाव पाडला आहे. जसे की आण्विक हल्ला, बॉम्बस्फोट किंवा एखाद्या प्रिय व्यक्तीचा मृत्यू.


ताण घटकांवर सामान्य प्रतिक्रिया

ताण घटकांवरील आमचे प्रतिसाद कमी संवेदनशीलतेपासून गंभीर वर्तन बदलांपर्यंतच्या विस्तृत श्रेण्यांमध्ये विभागले जाऊ शकतात. हे प्रतिसाद खालील विभागांमध्ये वर्गीकृत केले आहेत : -

वर्तनासंबंधित प्रतिसाद

१ . मद्यपान / अंमली पदार्थांचे सेवन

२ . भीती / फोबिया

३ . त्रासलेली झोप

४ .अधिक निकोटीन किंवा कॅफिन घेणे

५ . अस्वस्थता

६ . भूक न लागणे किंवा जास्त प्रमाणात खाणे

७ . चिडचिडेपणाबद्दल काय चांगले नाही ( दुसरे हृदय जाळणे )

८. आक्रमकता

९ . कमकुवत किंवा विकृत आवाज

१०. वेळेचे कमकुवत व्यवस्थापन

११ . अनिवार्य वर्तन

१२ . उत्पादकता कमी

१३ . संबंध पासून निर्गम

१४ . कामाच्या ठिकाणी अत्यधिक अनुपस्थिती

१५ . पुन्हा पुन्हा रडा

१६ . अव्यवस्थित पहा


भावनिक प्रतिक्रिया

कोंडी

औदासिन्य

राग

४ दोषी वाटते

५ उत्पादने

मत्सर

लाज वा पेच

८ आत्महत्या विचार


संज्ञानात्मक प्रतिसाद

१ नकारात्मक स्वत: ची संकल्पना

२ आत्मविश्वास

३ निराशावादी विधान

४ स्वत: बद्दल आणि इतरांबद्दल निराशावादी विचारसरणी

५ संज्ञानात्मक कमजोरी


परस्पर प्रतिक्रिया

१ निष्क्रीय / आक्रमक संबंध

२ खोटे

३ स्पर्धात्मकता

४ दाखविणे

५ भिन्न

६ संशयास्पद स्वभाव

७ चतुर ट्रेंड

८ गपशप


जैविक प्रतिक्रिया

१. औषधांचा वापर

२. अतिसार / बद्धकोष्ठता

३. वारंवार लघवी होणे

४. त्वचेवर एलर्जी आणि मुरुम

५. उच्च रक्तदाब

६ . नेहमी थकलेले / मेहनती राहा

७. कोरडी त्वचा

८. कर्करोग

९. मधुमेह

१०. दमा (दमा)

११ . वारंवार फ्लू / सर्दी

१२. रोगप्रतिकारक शक्तीची घटना

१३. भूक न लागणे


काल्पनिक कल्पना करा:

१ असहाय्यता

२ एकटेपणा

३ नियंत्रण गमावा

४ अपघात / इजा

५ अपयश

६ अपमान / लाज

७ मृत्यू किंवा आत्महत्या

८ शारीरिक किंवा लैंगिक छळ

९ स्वतःबद्दल वाईट समज


संघर्ष आणि निराशेचे प्रकार

जेव्हा एखादी व्यक्ती आपले ध्येय गाठण्यात अडथळे येते तेव्हा ती तणावग्रस्त होते. हे सहसा व्यक्तीमध्ये द्वैत आणि निराशेच्या भावना निर्माण करते. तीव्र निराशामुळे हा संघर्ष आणखी तणावपूर्ण बनतो. सहसा, जेव्हा एखादी व्यक्ती विरोधाभासी परिस्थितीत येते तेव्हा ती संघर्षात पडते. हेतू आणि परिस्थितीचे स्वरूप यावर अवलंबून असते, जीवनात तीन प्रकारचा संघर्ष होतो.

(अ) प्रस्तावाची गती

(बी) टाळणे-टाळण्याचा संघर्ष

(क) प्रस्ताव टाळण्याचा संघर्ष


प्रस्ताव-प्रस्तावित द्वैत : जेव्हा व्यक्तीला दोन किंवा अधिक इच्छित उद्दिष्टे निवडाव्या लागतात तेव्हा हा प्रकार घडत असतो. अशा संघर्षात, दोन्ही लक्ष्य इच्छित असतात. उदाहरणार्थ, त्याच दिवशी दोनपैकी एक लग्नाची आमंत्रणे निवडणे.

टाळण्याचा संघर्ष : जेव्हा एखाद्या व्यक्तीस दोन किंवा अधिक अवांछित ध्येयांपैकी एखादे पर्याय निवडावे लागतात तेव्हा हा प्रकार उद्भवतो. या प्रकारचे द्वैत बहुतेकदा 'एका बाजूला विहीर आणि दुसर्‍या बाजूला एक खंदक' असे म्हणतात. उदाहरणार्थ, कमी शैक्षणिक अर्हता असलेल्या तरूणास एकतर बेरोजगाराचा सामना करावा लागेल किंवा अत्यल्प उत्पन्न नसलेली नोकरी स्वीकारावी लागेल. या प्रकारच्या विरोधाभासमुळे सामंजस्याच्या गंभीर समस्या निर्माण होतात, कारण संघर्ष निराकरण केल्यास शांततेऐवजी निराशा निर्माण होते.

प्रस्तावापासून बचाव संघर्ष : अशा विवादामध्ये एखाद्या व्यक्तीकडे समान हेतू निवडणे आणि त्यास नकार देणे याकडे प्रवृत्ती असते. ज्याप्रमाणे एखाद्या तरुणाला सामाजिक आणि सुरक्षिततेच्या कारणास्तव लग्न करण्याची इच्छा असते परंतु त्याच परिस्थितीत लग्न आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्य या जबाबदा .्या संपतील याची भीती त्याला असते. अशा द्वैताचे निराकरण ध्येयातील काही नकारात्मक आणि सकारात्मक बाबींचा स्वीकार केल्यानेच शक्य आहे

बहुतेक निवडीमुळे बहु-निवड द्वैत कधीकधी "मिश्रित कृपा" द्वैतीच्या संदर्भात दिसून येते.

निराशा : ( पहा, निराशा ) नैराश्य ही एक प्रायोगिक अट आहे जी विशिष्ट कारणांमुळे उद्भवते

(अ) उद्दीष्टात अडथळे निर्माण करणारे आणि आवश्यकता पूर्ण होण्यापासून प्रतिबंधित करणा external्या बाह्य प्रभावांमुळे आवश्यकता आणि प्रेरणेस अडथळा.

(ब) इच्छित लक्ष्यांच्या अनुपस्थितीमुळे. अडथळे आणि अडथळे शारीरिक आणि सामाजिक दोन्ही असू शकतात आणि यामुळे व्यक्तीमध्ये निराशा किंवा नैराश्य येते. यामध्ये अपघात, अस्वास्थ्यकर परस्परसंबंध, प्रिय व्यक्तीचा मृत्यू. शारीरिक अपंगत्व, अपूर्ण क्षमता आणि स्वत: ची शिस्त नसणे यासारख्या वैयक्तिक वैशिष्ट्ये देखील निराशेचे मूळ आहेत. काही साध्या निराशा आहेत ज्यामुळे बर्‍याचदा विशिष्ट अडचणी उद्भवतात. यात इच्छित लक्ष्य साध्य होण्यास विलंब, संसाधनांचा अभाव, अपयश, तोटा, एकटेपणा आणि निरर्थकता यांचा समावेश आहे.


उपवर्ग

एकूण ५ उपवर्गांपैकी या वर्गात खालील ५ उपवर्ग आहेत.