असली प्रक्रिया ज्याद्वारे कोणत्याही जैविक गुणधर्म लोकसंख्येमध्ये कमी होते किंवा वाढविली जाते त्याला नैसर्गिक निवड किंवा 'नैसर्गिक चयन' किंवा नेचुरल सेलेक्शन म्हणतात. ही एक संथ, विना-यादृच्छिक (non-random) प्रक्रिया आहे. नैसर्गिक निवड ही उत्क्रांतीची (Evolution) मुख्य प्रक्रिया आहे. चार्ल्स डार्विनने ह्या प्रक्रियाला पायाभरणी केली व त्याला प्रोत्साहन दिले. ही यंत्रणा विशेषतः महत्वाची आहे कारण ती प्रजातीला पर्यावरणाशी जुळवून घेण्यास मदत करते. प्रजाती व लोकसंख्येच्या विकासावर पर्यावरणाचा कसा परिणाम होतो हे नैसर्गिक निवडीचा सिद्धांत सांगू शकतो जेणेकरुन ते सर्वात योग्य वैशिष्ट्ये निवडतील. उत्क्रांतीच्या सिद्धांताची ही मूलभूत बाजू आहे. नैसर्गिक निवड म्हणजे प्रजाती टिकून राहण्यास आणि पुनरुत्पादित होण्यास मदत करणारी वैशिष्ट्ये आहेत आणि प्रत्येक उत्तीर्ण पिढीसह त्याची वारंवारता वाढ. हे अद्वितीय वैशिष्ट्य धारक जास्त मुलांना जन्म देते आणि हे गुणधर्म त्यांना वारशाने मिळू शकतात या वस्तुस्थितीमुळे हे अधिक तर्कसंगत आहे.

नैसर्गिक निवड 
differential survival and reproduction of individuals due to differences in phenotype; a key mechanism of evolution
Charles Darwin aged 51.jpg
माध्यमे अपभारण करा
Wikipedia-logo-v2.svg  विकिपीडिया
उपवर्गbiological selection
ह्याचा भागevolutionary biology
अनावरक (डिस्कव्हरर) किंवा शोधक
पासून वेगळे आहे
  • selection
अधिकार नियंत्रण
no fallback page found for autotranslate (base=Translations:Template:Wikidata Infobox/i18n/msg-editlink-alttext, lang=mr)
selección natural (es); Náttúruval (is); Pemilihan semula jadi (ms); Естествен отбор (bg); Selecție naturală (ro); قدرتی انتخاب (ur); naturligt urval (sv); Природний відбір (uk); Интихоби табиӣ (tg); ການຄັດເລືອກໂດຍທຳມະຊາດ (lo); 자연선택 (ko); Қозғаушы сұрыпталу (kk); natura selektado (eo); природна селекција (mk); Selekcija (bs); Selección natural (an); প্রাকৃতিক নির্বাচন (bn); sélection naturelle (fr); Selèksi alam (jv); Prirodni odabir (hr); Séleksyon natirèl (gcr); נאטירלעכע סעלעקציע (yi); नैसर्गिक निवड (mr); Chọn lọc tự nhiên (vi); dabiskā izlase (lv); Natuurlike seleksie (af); природна селекција (sr); naitural selection (sco); naturleg utval (nn); naturlig seleksjon (nb); Təbii seçmə (az); 天擇 (lzh); ھەڵبژاردەی سروشتی (ckb); natural selection (en); اصطفاء طبيعي (ar); 物競天擇 (yue); Табигый тандалуу – (ky); Hautespen natural (eu); Selección natural (ast); selecció natural (ca); Sallqa akllay (qu); Nachral silekshan (jam); Натуральны адбор (be); բնական ընտրություն (hy); 自然选择 (zh); Naturlig selektion (da); प्राकृतिक चयन (ne); 自然選択説 (ja); Chū-jiân soán-te̍k (nan); انتخاب طبيعي (arz); இயற்கைத் தேர்வு (ta); ස්වභාවික වරණය (si); Selectio naturalis (la); Seleksionimi natyror (sq); प्राकृतिक वरण (hi); సహజ ఎంపిక (te); Luonnonvalinta (fi); Natuurkeuze (nds-nl); Netuurleke selèctie (li); Tabiiy tanlanish (uz); انتخاب طبيعي (ary); Selezione naturale (it); Seleccion naturala (oc); ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ (kn); Seleksyon natirèl (ht); натуральны адбор (be-tarask); การคัดเลือกโดยธรรมชาติ (th); natuurlijke selectie (nl); ਕੁਦਰਤੀ ਛਾਂਟ (pa); ბუნებრივი გადარჩევა (ka); Prirodna selekcija (sh); Roghnú nádúrtha (ga); seleção natural (pt); Selektion (de); přirozený výběr (cs); ברירה טבעית (he); Natūralioji atranka (lt); Naravni izbor (sl); Likas na pagpili (tl); انتخاب طبیعی (fa); естественный отбор (ru); Seleksi alam (id); dobór naturalny (pl); പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണം (ml); Afran agaman (kab); Doğal seçilim (tr); Айылҕа сүүмэрдээһинэ (sah); Looduslik valik (et); természetes szelekció (hu); Selección natural (gl); Detholiad naturiol (cy); Φυσική επιλογή (el); 自然选择 (wuu) proceso por el cual una especie se adapta al medio ambiente (es); 進化を説明するうえでの根幹をなす理論 (ja); 특정 환경에서 생존에 적합한 형질을 지닌 종이 번성하고, 생존에 적합하지 않은 형질을 지닌 종이 도태된다는 이론 (ko); Meccanismo di evoluzione da differenti sopravvivenze e riproduzioni di individui (it); Podstawa ewolucji, wymieranie słabszych osobników i przetrwanie w populacji dobrych cech (pl); הברִירה הטבעית היא מנגנון בתהליך האבולוציה, ובו תכונות תורשתיות של יצורים () בן ב ו (he); malsameco inter probablo de travivado kaj reproduktado pro malsameco inter fenotipoj (eo); основной эволюционный процесс (ru); differential survival and reproduction of individuals due to differences in phenotype; a key mechanism of evolution (en); Begriff der Evolutionstheorie (de); evoluutioprosessi (fi); differential survival and reproduction of individuals due to differences in phenotype; a key mechanism of evolution (en); اختلاف فرص النجاة والتكاثر عند الكائنات نتيجة لاختلاف في السمات أو الخلات الحيوية (ar); 个人差异生存和繁殖的进化机制 (zh); виживання найбільш пристосованих у боротьбі за існування організмів, здатних залишити численне потомство (uk) Teoria de la selección Natural, Seleccion natural, Teoría de la Selección natural, Teoria de la Seleccion Natural, Teoría de la seleccion natural, Teoria de la seleccion natural de darwin (es); természetes kiválasztódás (hu); Hautespen naturala (eu); Evolució per selecció natural (ca); Selektive Stabilisierung, Natürliche Auslese, Selektive Stabilisation, Natürliche Zuchtwahl, Selektive Retention, Natürliche Selektion (de); گزینش طبیعی (fa); 天然淘汰, 自然淘汰, 天擇作用, 自然選擇理論, 天擇說, 天然选择, 天擇理論, 物竞天择, 自然選擇, 天择, 天擇 (zh); Naturlig udvælgelse (da); Doğal seçilme, Doğal seçim, Doğal ayıklanma, Doğal seleksiyon, Doğal seçme, Doğal seçilim. (tr); 自然淘汰, 自然選択, ダーウィンの進化論 (ja); naturliga urval, sexuellt urval, naturliga urvalet, det sexuella urvalet, det naturliga urvalet, könsurval, darwins evolutionsteori, selektion (sv); සම්භාවිත වර්ණය (si); प्राकृतिक चयन (hi); Valinta (fi); Natura selekto (eo); přírodní výběr, přírodní selekce, přirozená selekce, přírozená selekce (cs); Selezione purificante, Selezione negativa (it); selection naturelle, sélection adaptative, séléction naturelle, sélection darwinienne, pression sélective (fr); Seleksi alam (jv); Prirodna selekcija (hr); נאטורליכע סעלעקציע (yi); Limitação natural, Teoria da evolução das espécies, Evolução por selecção natural, Selecção natural (pt); Dabiskā atlase (lv); Gamtinė atranka, Natūrali atranka (lt); Naravna selekcija, Naravno odbiranje (sl); Likas na seleksyon, Likas na seleksiyon, Natural na pagpili, Pamimiling natural, Natural na pamimili, Natural selection, Seleksyong likas, Pagpiling likas, Seleksiyong likas, Natural choice, Pagpiling natural, Natural selectiveness, Natural na seleksiyon, Seleksyong natural, Likas na pamimili, Seleksiyong natural (tl); Chū-jiân sóan-te̍k (nan); Природний добір, Природній відбір (uk); Loomulik valik (et); Naturleg seleksjon (nn); Det naturlige utvalg, Naturlig utvelgelse, Naturlig utvalg (nb); selectie (nl); selekcja naturalna (pl); בררה טבעית, הברירה הטבעית (he); 物競天擇, 自然選擇, 適者生存 (lzh); 자연도태설, 자연 선택, 자연선택설, 자연도태 (ko); Selezión natural (an); انتخاب طبيعي, نظرية الانتخاب الطبيعي, الاصطفاء الطبيعي, الانتخاب الطبيعي, انتقاء طبيعي, الانتقاء الطبيعي (ar); Selecția naturală, Selecţie naturală, Selecţia naturală (ro); Естествен подбор (bg)

उदाहरणसंपादन करा

नैसर्गिक निवडीचे तत्व स्पष्ट करण्यासाठी जिराफचा उदाहरण दिलं जातं.

नैसर्गिक निवडीचे प्रकारसंपादन करा

नैसर्गिक निवड तीन प्रकारचे असतात-

  • दिशात्मक निवड (डाइरेक्शनल सेलेक्शन)
  • स्थैर्य निवड (स्टैब्लाइजिंग सेलेक्शन)
  • विविधकारक निवड (डाइवर्सिफाइंग सेलेक्शन)

यौन वरणसंपादन करा

 
नैसर्गिक निवडीचे उदाहरण: नर मोर मादाला आकर्षित करण्यासाठी सुंदर नृत्य करतो

बाह्य दुवेसंपादन करा