शाक्य (साक्य[१][२][३]) लोह युगातल्या भारतातील एक कुळ होते (१ मिलेनियम इ.स.पू.). शाक्य कुळाचे जीवनक्षेत्र मगधमध्ये (सध्याचे नेपाळ आणि उत्तर भारत येथे), हिमालयाजवळ होते. शाक्यांनी स्वतंत्र ओलिगार्सिक[मराठी शब्द सुचवा] प्रजासत्ताक राज्य स्थापन केले. त्याला शाक्य गणराज्य म्हणून ओळखले जाई.[४] त्याची राजधानी कपिलवस्तू होती. ती एकतर नेपाळच्या तिलाउरकोट येथे किंवा भारतातील आजच्या पिप्राहवा येथे असावी.

शाक्य
Tibetan - Buddha Shakyamuni - Walters 543082 - Three Quarter.jpg
गौतम बुद्ध शाक्यमुनी यांना "शाक्यांतील सर्वात प्रसिद्ध शाक्य म्हणतात.
ठिकाण उत्तर भारत
वर्ण क्षत्रिय
पूर्वज पासून Ikshvaku, the grandson of Vivasvan (Surya)
मूळ स्थान शाक्य
भाषा पाली

ज्यांची शिकवण बौद्ध धर्माचा पाया बनली तो गौतम बुद्ध (इ.स.पू. सहावे ते पाचवे शतक) हा सर्वात प्रसिद्ध शाक्य होता. त्याच्या पूर्वायुष्यात तो "सिद्धार्थ गौतम" आणि "शाक्यमुनी" (शाक्यांचे ऋषी) म्हणून परिचित होता त्याचे वडील शुद्धोधन हा शाक्यांचा 'गणपती' किंवा 'गणप्रमुख' म्हणून निवडलेला नेता होता.

व्युत्पत्तीसंपादन करा

काही विद्वानांचे म्हणणे आहे की शाक्य मध्य आशिया किंवा इराणमधील सिथियन होते आणि साक्य नावाच्या मूळचे नाव 'सिथियन' असे आहे, ज्याला भारतात साकस म्हणतात. [५] [६] चंद्र दास यांच्या मते, "शाक्य" हे नाव संस्कृत शब्द " साक्य " पासून आले आहे, ज्याचा अर्थ "जो सक्षम आहे". [७]

इतिहाससंपादन करा

बौद्ध ग्रंथांची रचनासंपादन करा

 
The words "Bu-dhe" and "Sa-kya-mu-nī" (Sage of the "Shakyas") in Brahmi script, on Ashoka's Rummindei Minor Pillar Edict (circa 250 BCE).
 
Bharhut inscription: Bhagavato Sakamunino Bodho ("The illumination of the Blessed Sakamuni"), circa 100 BCE.[८]
 
Map of mahajanapadas with the Shakya Republic next to Shravasti and Kosala.

शाक्य प्रशासनसंपादन करा

कोसला द्वारे संलग्नकरणसंपादन करा

धर्मसंपादन करा

 
Procession of king Suddhodana from Kapilavastu, proceeding to meet his son the Buddha walking in mid-air (heads raised towards his path at the bottom of the panel), and to give him a Banyan tree (bottom left corner).[९] Sanchi.
 
Ashoka's Mahabodhi Temple and Diamond throne in Bodh Gaya, built circa 250 BCE. The inscription between the Chaitya arches reads: "Bhagavato Sakamunino/ bodho" ie "The building round the Bodhi tree of the Holy Sakamuni (Shakyamuni)".[१०] Bharhut frieze (circa 100 BCE).

हे सुद्धा पहासंपादन करा

संदर्भसंपादन करा

  1. ^ Mentioned for the first time in the Lumbini Edict of Ashoka, Hultzsch, E. /1925). Inscriptions of Asoka. Oxford: Clarendon Press, pp. 164–165
  2. ^ Per J. F. Fleet, "The Inscription on the Piprawa Vase", Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, in Pāli, "Sākiya" is used primarily to refer to people of Shakya in general; "Sakka", primarily to the Shakya country as well as to its noble families; and "Sakya", primarily to members of the Buddhist order.
  3. ^ Fleet, J. F. (1906). "The Inscription on the Piprawa Vase". The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland: 161. JSTOR 25210223.
  4. ^ Groeger, Herbert; Trenkler, Luigi (2005). "Zen and systemic therapy: Similarities, distinctions, possible contributions of Zen theory and Zen practice to systemic therapy" (PDF). Brief Strategic and Systematic Therapy European Review. 2: 2.
  5. ^ Jayarava Attwood, Possible Iranian Origins for the Śākyas and Aspects of Buddhism. Journal of the Oxford Centre for Buddhist Studies 2012 (3): 47-69
  6. ^ Christopher I. Beckwith, "Greek Buddha: Pyrrho's Encounter with Early Buddhism in Central Asia", 2016, pp 1-21
  7. ^ Chandra Das, Sarat (1997). A Tibetan-English Dictionary: With Sanskrit Synonyms. New Delhi: Asian Educational Services. p. 582. ISBN 81-206-0455-5.
  8. ^ Leoshko, Janice (2017). Sacred Traces: British Explorations of Buddhism in South Asia (इंग्रजी भाषेत). Routledge. p. 64. ISBN 9781351550307.
  9. ^ Marshall p.64
  10. ^ Luders, Heinrich (1963). Corpus Inscriptionum Indicarum Vol.2 Pt.2 Bharhut Inscriptions. p. 95.


ग्रंथसंग्रहसंपादन करा

बाह्य दुवेसंपादन करा