"खगोलशास्त्र" च्या विविध आवृत्यांमधील फरक

२८ बाइट्सची भर घातली ,  ८ वर्षांपूर्वी
विविध सामान्य शोधन (अक्षरन्यास व्याकरण इत्यादि)
(प्राकृतिक शब्दाचा अक्षरन्यास शोधला)
खूणपताका: अविश्वकोशीय वर्णनात्मकता ?
(विविध सामान्य शोधन (अक्षरन्यास व्याकरण इत्यादि))
खूणपताका: संदर्भ क्षेत्रात बदल.
खगोलशास्त्र
 
'''प्रस्तावना'''
खगोलशास्त्राला इंग्लिशइंग्लिशमध्ये मध्येअस्त्रोनोमी अस्त्रोनोमेम्हणितात. म्हणतात .खगोलशास्त्र हा एक प्राकृतिक विज्ञानाचा भाग आहे. खगोलशास्त्रामध्ये आपल्याला विविध तर्र्यान्च्यातार्यांच्या व ग्रहांच्या बाबतीतबाबतींत माहिती मिळते मिळिते.
'''खगोलशास्त्राचा इथिहास –'''
पुर्रण्य काळी खगोलशास्त्र फक्त निरक्षण आणि उघड्या डोळ्यांनी भाघीत्लेल्या वस्तूंची भविष्यवाणी पूर्तीत मर्यादीद होते.निरक्षण केलेल्या वस्तूंचा उपयोग विविध ऋतुंच्या बाबतीत मध्ये माहिती प्राप्त करण्यास उपयोग होतो व एक वर्ष किती लांब असू सक्त याची माहिती पुरवते.दुर्बिणीच्या संशोधनाच्या पहिले,विविध तार्यांचा अभ्यास करण्यासाठी केवळ कुठल्या उंच जागेवर त्या तार्याचे निरक्षण करावे लागायचे.दुर्बिणीच्या संशोदानानान्त्र सर्वात पहिले वेगवेगळ्या तार्यांची व ग्रहांची स्थिती याबाबतीत माहिती पुरवली गेली .या निराक्षनाच्या आधारे वेगवेगळ्या ग्रहांची गती ,आणि सूर्य ,चंद्र ,व पृथ्वी च्या संधार्बत माहिती दिली गेली.पहिले सर्व लोकांमध्ये असा अंधविश्वास होता कि ,पृथ्वी, चंद्र आणि सूर्याच्या मध्यभागी स्तीत आहे .पण नंतर वेगवेगळ्या संसोध्नानान्त्र हे सिद्ध झाले कि सूर्य सर्व ग्रहांच्या मध्यभागी स्तीत आहे.एक विशेस रूप मध्य महत्वपूर्ण प्रारंभ विकास च्या वैज्ञानिक आणि गणितीय खगोल शास्त्र ,जे बेबिलोनिंस मध्ये प्रारंभ झाले ,ते नंतर खगोलीय परंपरा अनेक अन्यसभ्यता मध्ये विकसित करण्यासाठी तदियोंमाहिती झाले कि चंद्र ग्रहण एक दोहरा चक्र मध्ये recurredएक सरोस च्या रूप मध्ये मानला जातो .३ शताब्दी ई.पु .,. of सामोस ने पृथ्वीच्या आकाराची गणना केली ,आणि सूर्य व चंद्राच्या मधली दुरी नापली .
'''वैज्ञानिक क्रांति'''
पुनर्जागरण च्या वेळी ,, Nicolaus कोपर्निकस यांनी सूर्यमाला च्या एक मॉडल कॅ प्रस्ताव मांडला ,ग्यलिलेओ आणि केप्लर यांनी त्यंच्या कामामध्ये सुधारणा आणली .गैलिलियो दुर्बिणीचा उपयोग करून केलेल्या निराक्ष्णामध्ये सुधारणा केली.
 
'''खगोलशास्त्राचा इथिहासइतिहास –'''
'''रेडियो खगोल शास्त्र'''
पुर्रण्यपूराण काळीकाळीं खगोलशास्त्र फक्त निरक्षणनिरीक्षण आणि उघड्या डोळ्यांनीडोळ्यानी भाघीत्लेल्याबगितलेल्या वस्तूंची भविष्यवाणी पूर्तीतपूर्तींत मर्यादीदमर्यादित होतेहोतें.निरक्षण निरीक्षण केलेल्या वस्तूंचावस्तूंच्या माहितीचा उपयोग विविध ऋतुंच्याऋतूंच्या बाबतीत मध्ये माहितीबाबतींत प्राप्त करण्यास उपयोग होतो व एक वर्ष किती लांब असू सक्तशकितो याची माहिती पुरवतेपुरवितें.दुर्बिणीच्या दूरबिणीच्या संशोधनाच्या पहिलेपहिलें, विविध तार्यांचा अभ्यासअध्यय करण्यासाठी केवळ कुठल्याकाही उंच जागेवर त्या तार्याचेतार्यांचें निरक्षणनिरीक्षण करावेकरावें लागायचेलागायचें.दुर्बिणीच्या संशोदानानान्त्रदूरबिणीच्या सर्वातसंशोधनानंतर पहिलेसर्वांत वेगवेगळ्यापहिलें विविध तार्यांची व ग्रहांची स्थिती याबाबतीतया बाबतींत माहिती पुरवली गेली . या निराक्षनाच्यानिरीक्षणाच्या आधारेआदरे वेगवेगळ्याविविध ग्रहांची गती , आणि सूर्य ,चंद्र चंद्र, व पृथ्वी च्या संधार्बतसंदर्भित माहिती दिली गेली.पहिले पहिलें सर्व लोकांमध्ये असा अंधविश्वास होता कि ,पृथ्वी, चंद्र आणि सूर्याच्यासूर्यांच्या मध्यभागी स्तीतस्थित आहे .पण नंतरपरंतु वेगवेगळ्याविविध संसोध्नानान्त्रसंशोधनांनांतर हेहें सिद्ध झालेझालें कि सूर्य सर्व ग्रहांच्यासर्वग्रहांच्या मध्यभागी स्तीतस्थित आहे. एक विशेसविशेष रूपरूपामध्ये मध्य महत्वपूर्णमहत्त्वपूर्ण प्रारंभ विकास च्याविकासाच्या वैज्ञानिक आणि गणितीय खगोलखगोलशास्त्र, शास्त्रजें ,जे बेबिलोनिंसबाबुल मध्ये प्रारंभ झाले झालें, ते नंतर खगोलीय परंपरा अनेक अन्यसभ्यता मध्ये विकसित करण्यासाठी तदियों तदियोंमाहितीमाहिती झालेझालें कि चंद्र ग्रहणचंद्रग्रहण एक दोहरा चक्र मध्ये recurredएकपरतिते एक सरोस च्या रूप मध्ये मानला जातो . ३ शताब्दी ई.पु .,. of सामोस ने पृथ्वीच्या आकाराची गणना केली , आणि सूर्य व चंद्राच्या मधलीमधील दुरीदूरी नापली .
रेडियो खगोलशास्त्र विविध किर्न्नोत्स्र्ग कॅ अभ्यास करतो .त्यांची तरंगलांबी एक मिलिमीत्त्र च्या आस-पास असते.रेडियो च्या विविध तरंग आपण विवध फोटोन नाही मानल तरी चालत ,ज्या कारणाने आपण त्याचे कोनांकाची लांबी माप्पायला सोपा होते.
 
'''इन्फ्रारेड खगोल शास्त्र'''
'''वैज्ञानिक क्रांतिक्रांती'''
अवरक्त खगोलशास्त्र विविध प्रकारच्या प्रार्न्न स्म्भातीत माहिती देते.बहुतेक वेळा हि किर्नानला वातावरण शोषून घेते ,ज्या कारणामुळे त्याचे उस्त्र्जन होतात.अवरक्त पंक्ती ,विविध प्रकारच्या वस्तू जे खूप थंड असतात ते दृश्य प्न्क्तीय प्रदेश करू नाही सक्त .
पुनर्जागरणाच्या वेळीं,, निकोलौस कोपेर्निकुस यानी सूर्यमालेच्या एक मॉडल कॅ प्रस्ताव मांडला, गालिलेओ आणि केप्लर यानी त्यांच्या कामामध्ये सुधारणा आणली. गालिलेओ दूरबिणीचा उपयोग करून केलेल्या निरीक्षणामध्ये सुधारणा केली.
यांचा उपयोग अन्त्रीक्स्श रसायनशास्त्राचा अभ्यास करण्यास मध्त करते.
 
ऑप्टिकल खगोल विज्ञान
'''रेडियो खगोल शास्त्रखगोलशास्त्र'''
ऑप्टिकल खगोल विज्ञान हि एक खगोलशास्त्राची प्राचीन शक आहे.
रेडियो खगोलशास्त्र विविध किर्न्नोत्स्र्गकिरणोत्सर्गाच्या अध्यय कॅकरितो. अभ्यास करतो .त्यांची तरंगलांबी एक मिलिमीत्त्र मिलिमीटर च्या आस-पास असतेअसिते. रेडियो च्या विविध तरंग आपण विवध फोटोनफ़ोटो नाहीनाहीं मानलमानलें तरी चालतचालितें, ,ज्या कारणानेकारणानें आपण त्याचें त्याचे कोनांकाचीकोणांकाची लांबी माप्पायलामापायला सोपा होतेहोतें.
 
'''इन्फ्रारेड खगोल शास्त्रखगोलशास्त्र'''
अवरक्त खगोलशास्त्र विविध प्रकारच्याप्रकाराच्या प्रार्न्न स्म्भातीत माहिती देतेदेतें. बहुतेक वेळा हिही किर्नानला वातावरण शोषून घेते घेतें, ज्या कारणामुळेकारणामुळीं त्याचे उस्त्र्जनउत्सर्जन होतात. अवरक्त पंक्ती , विविध प्रकारच्याप्रकाराच्या वस्तू जे खूप थंड असतात असितात ते दृश्य प्न्क्तीयपंक्तीय प्रदेश करू नाही सक्तनाहीं शकीत.
यांचा उपयोग अन्त्रीक्स्शअंतरीक्षा रसायनशास्त्राचा अभ्यास करण्यास मध्तसाह्य करतेकरितो.
 
'''ऑप्टिकल खगोलशास्त्र'''
ऑप्टिकल खगोलखगोलशास्त्र विज्ञान हिहें एक खगोलशास्त्राची प्राचीन शक आहे.
जुन्या काळी ग्रहांचे प्रतिमा हाताने काढली ज्याची,२० शतकानंतर विविध प्रकारच्या च्हायाचीत्न सामग्री संशोधन झाल्या मुले त्याचा वापर वाढला .
'''ज्ण्बूलातीत खागोलश्स्त्र'''
ज्ण्बूलातीत खागोलश्स्त्र बहुतेक वेळा ज्ण्बूलातीत तरंगलांबीतरंगलांबीच्या च्या निराक्षाना साठीनिरीक्षणासाठी उपयोग होतो. .त्याची तरंगलांबी १० ते ३२०nm३२० nm च्या आस-पास असतेअसितें. पृथ्वीच्या वातावरण बहुतेक वेळा हिहे किरणे शोषून घेते. .वरील सर्व खगोलशास्त्राचे वेगवेगळे प्रकार आहे विविध प्रकारे आहेत.
 
.
सूर्यमाला
सूर्यमाला ही सूर्याच्या गुरुत्वाकर्षणामुळेगुरुत्वाकर्षणामुळीं त्याच्या भोवतीत्याच्याभोवतीं फिरणाऱ्या खगोलीय वस्तूंनीवस्तूनी बनलेली आहे. सूर्यमालेत आठ मुख्य ग्रह, त्यांचे १६५ ज्ञात नैसर्गिक उपग्रह,[ [[बटु ग्रह]] (प्लूटोसकट), तसेच असंख्यअसांख्य छोट्या वस्तू यांचा समावेश होतो. छोट्या वस्तूंमध्ये उल्का, धूमकेतू, कायपरचा पट्टा, लघुग्रहांचा पट्टा तसेच ऊर्टचा मेघ यांचा समावेश होतो.
 
सूर्यापासूनच्या अंतराप्रमाणे ग्रह असे आहेत - बुध, शुक्र, पृथ्वी, मंगळ, गुरू, शनी, युरेनस व नेपच्यूननेपटून. आठ पैकीपैकीं सहा ग्रहांच्या भोवतीभोवतीं नैसर्गिक उपग्रह आहेत.
 
सूर्यापासूनच्या अंतराप्रमाणे ग्रह असे आहेत - बुध, शुक्र, पृथ्वी, मंगळ, गुरू, शनी, युरेनस व नेपच्यून. आठ पैकी सहा ग्रहांच्या भोवती नैसर्गिक उपग्रह आहेत.
वर्गीकरण
सुर्याभावतीसुर्याभोवतीं फिरणाऱ्या खगोलीय वस्तूंचे तीन मुख्य वर्गातवर्गांत वर्गीकरण केलेकेलें जातेजातें ग्रह, लघुग्रह व सूर्यमालेतील छोट्या वस्तू.
 
सुर्याभावती फिरणाऱ्या खगोलीय वस्तूंचे तीन मुख्य वर्गात वर्गीकरण केले जाते ग्रह, लघुग्रह व सूर्यमालेतील छोट्या वस्तू.
रचना
सूर्यमालेतील प्रमुख वस्तू म्हणजेम्हणिजे सूर्य होय. सूर्याचेसूर्याचें वस्तुमान सूर्यमालेतील एकंदर ज्ञात वस्तुमानाच्या सुमारे ९९.८६% इतकेइत्कें आहे. इतक्याइत्क्या प्रचंड वस्तूमानामुळेचवस्तूमानामुळींच सूर्याची गुरुत्वाकर्षण शक्ती इतर वस्तूंनावस्तूना त्याच्या भोवतीभोवतीं फिरावयासफिरावण्यास लावतेलावतें.[४] उरलेल्या वस्तुमानाच्या ९०% पेक्षा अधिक वस्तुमान हेहें गुरू व शनी या ग्रहांमध्ये आहे.
यासूर्याभोवतीं फिरणार्या जवळजवळ सगळ्या मोठ्या वस्तू या एकाच पातळीतपातळींत सूर्याभोवतीसूर्याभोवतीं फिरतातफिरितात. ग्रहांची फिरण्याची पातळी ही पृथ्वीच्या फिरण्याच्या पातळीच्या अगदी जवळ आहे तर धूमकेतू व क्यूपरचा पट्टा यांची फिरण्याची पातळी ही पृथ्वीच्या फिरण्याच्या पातळीशीपातळीशीं काही अंशांचे कोन करतातकरितात.
 
सूर्यमालेतील प्रमुख वस्तू म्हणजे सूर्य होय. सूर्याचे वस्तुमान सूर्यमालेतील एकंदर ज्ञात वस्तुमानाच्या सुमारे ९९.८६% इतके आहे. इतक्या प्रचंड वस्तूमानामुळेच सूर्याची गुरुत्वाकर्षण शक्ती इतर वस्तूंना त्याच्या भोवती फिरावयास लावते.[४] उरलेल्या वस्तुमानाच्या ९०% पेक्षा अधिक वस्तुमान हे गुरू व शनी या ग्रहांमध्ये आहे.
सूर्याभोवती फिरणार्
या जवळजवळ सगळ्या मोठ्या वस्तू या एकाच पातळीत सूर्याभोवती फिरतात. ग्रहांची फिरण्याची पातळी ही पृथ्वीच्या फिरण्याच्या पातळीच्या अगदी जवळ आहे तर धूमकेतू व क्यूपरचा पट्टा यांची फिरण्याची पातळी ही पृथ्वीच्या फिरण्याच्या पातळीशी काही अंशांचे कोन करतात.
चित्रकाराच्या नजरेतून सूर्यमाला
सूर्यमालेची निर्मिती ही तेजोमेघ सिद्धान्ताप्रमाणे झाली असल्याचे खगोलशास्त्रज्ञ मानतातमानितात. या सिद्धान्ताप्रमाणे ही निर्मिती एका मोठ्या रेणूंच्या ढगाच्या कोसळण्यामुळेकोसळण्यामुळीं सुमारे ४.६ अब्ज वर्षांपूर्वीवर्षांपूर्वीं झाली. हा रेणूंचा ढग कित्येक प्रकाशवर्ष अंतरावर पसरला होता व त्यापासून अनेक तार्यांची निर्मिती झाली.
 
[[वर्ग:खगोलशास्त्र]]
अनामिक सदस्य