खुदीराम बोस

भारतीय क्रांतिकारक
(खुदिराम बोस या पानावरून पुनर्निर्देशित)

खुदीराम बोस (बंगाली ক্ষুদিরাম বসু (लेखी) क्षुदीराम बसु (उच्चारी - खुदीराम बोशू) : भारतातील सर्वात तरुण वयाचा क्रांतिकारक म्हणून ओळखला जाणारा हा वीर वयाच्या अवघ्या १९ व्या वर्षी शहीद झाला. त्याचा जन्म बंगाल मधल्या मेदिनीपूर जिल्ह्यातल्या बहुवेनी या गावात दि. ३ डिसेंबर १८८९ ला झाला. त्याच्या लहानपणीच आई लक्ष्मीप्रियादेवी आणि वडील त्रैलोक्यनाथ यांचा मृत्यु झाल्याने त्याची मोठी बहीण अनुरूपादेवी आणि तिचे पती अमृतलाल यांनी त्यांचे पालनपोषण केले.[१]

खुदीराम बोस
Khudiram Bose 1905 cropped.jpg
जन्म: डिसेंबर ३, इ.स. १८८९
हबीबपुर, मिदनापूर जिल्हा, बंगाल प्रेसिडेन्सी, ब्रिटीश भारत (आजचा पश्चिम बंगाल, भारत)
मृत्यू: ऑगस्ट ११, इ.स. १९०८
मुझफ्फरपूर, बिहार, ब्रिटीश भारत (आजचा मुजफ्फरपूर, बिहार, भारत)
चळवळ: भारतीय स्वातंत्र्यलढा
संघटना: अनुशीलन समिती
धर्म: हिंदू

बंगाल प्रांताचे विभाजन करण्याचे ब्रिटिश सरकारने १९०३ साली निश्चित केले होते. त्या विरुद्ध सर्वसामान्य लोकांमध्ये नाराजीची तीव्र लाट पसरली. खुदीरामलाही बंगालच्या फाळणीचा निर्णय अन्यायकारक वाटला, देशासाठी काहीतरी करावे असे सारखे वाटू लागल्याने त्यांनी सशस्त्र क्रांतीचा मार्ग पत्करला. सरकारच्या विरूद्ध आंदोलने करणार्‍यांना पकडून कठोर शिक्षा देण्यात येऊ लागल्या. यात प्रमुख असणार्‍या न्यायाधीश किंग्ज फोर्ड ला मारूनच सरकारचा विरोध करण्याचे पक्के करण्यात आले. बंकिमचंद्र चॅटर्जी यांच्या आनंदमठ या कादंबरीतील वंदे मातरम या गीताने लोकांमध्ये नव संजीवनी पसरविली.[२]

न्यायाधीश किंग्जफोर्डला मारण्याची योजनासंपादन करा

यातच खुदीरामने किंग्ज फोर्ड ला मारण्याची जबाबदारी स्वीकारली. दि. ३० एप्रील १९०५ या दिवशी खुदीरामचा सहकारी प्रफुल्ल चक्रवर्ती याने किंग्ज फोर्ड याच्या गाडीवर एक बॉंब फेकला, परंतु तो चुकून दुसर्‍याच एका गाडीवर पडला. त्या गाडीतील दोन महिला ठार झाल्या, किंग्ज फोर्ड मात्र बचावला. या घटनेच्या दुसर्‍या दिवशी खुदीराम पकडले गेले तर प्रफुल्लने अटकेपूर्वीच आत्महत्या केली. खुदीराम यांच्यावर खटला भरण्यात आला. त्याच्याविरुद्ध हत्येचा गुन्हा शाबीत झाल्याने त्याला दि. ११ ऑगस्ट १९०५ या दिवशी फासावर जावे लागले. सशस्त्र क्रांतीत बॉंबचा उपयोग करणारे खुदीराम बोस हे पहिले क्रांतिकारक ठरले.[३]

हे ही पहासंपादन करा

  • मिदनापूर
  • क्रांतिकारक

संदर्भसंपादन करा

 
खुदीराम बोस
 
Bengali revolutionary Khudiram Bose under guard.
  1. ^ "स्वतंत्रता आंदोलन के पहले शहीद खुदीराम बोस के बारे में जानिए-1". hindi.speakingtree.in (हिंदी भाषेत). 2018-08-23 रोजी पाहिले.
  2. ^ "स्वतंत्रता आंदोलन के पहले शहीद खुदीराम बोस के बारे में जानिए-Navbharat Times". Navbharat Times (हिंदी भाषेत). 2018-08-23 रोजी पाहिले.
  3. ^ Krant; (क्रांत).), मदन लाल वर्मा (2006). स्वाधीनता संग्राम के क्रान्तिकारी साहित्य का इतिहास (हिंदी भाषेत). प्रवीण प्रकाशन. ISBN 9788177831191.